Wat Mag Je Wel Eten ?
Zwanger zijn is één van de leukste periodes in je leven. Maar soms kun je het gevoel krijgen dat je negen maanden op een mijnenveld loopt. Gelukkig valt het allemaal wel mee. De meeste voedingsmiddelen kun je met een gerust hart eten, zonder dat je je zorgen hoeft te maken.
Toch is die bezorgdheid niet helemaal voor niets. Sommige voedingsmiddelen kunnen namelijk voor infecties zorgen die schadelijk zijn voor je ongeboren kind. De twee beruchtste zijn listeriose en toxoplasmose. Een besmetting met de listeriabacterie kan listeriose veroorzaken, een ziekte die griepachtige klachten geeft zoals koorts, misselijkheid en diarree. Voor je ongeboren baby is die besmetting veel gevaarlijker dan voor jou: deze kan leiden tot een miskraam of vroeggeboorte.
Ook toxoplasmose geeft griepachtige verschijnselen. Je baby kan er aangeboren afwijkingen aan overhouden. En als je vroeg in de zwangerschap besmet raakt, kun je een miskraam krijgen.
Hoe vaak gaat het mis?
Gelukkig zijn besmetting met listeria en toxoplasmose eerder uitzondering dan regel. Exacte cijfers zijn er niet, maar geschat wordt dat slechts 0,0025% van alle zwangere vrouwen een listeriabesmetting oploopt. Toxoplasmose komt iets vaker voor. Naar schatting 0,2 tot 1,2% maakt een infectie door. 55% van de zwangere vrouwen heeft (vaak ongemerkt) al ooit toxoplasmose gehad. Je hebt dan antistoffen in je lichaam waardoor je niet nog een keer ziek kunt worden. De 45% die nooit eerder een toxoplasmose-infectie heeft doorgemaakt, heeft er dus geen antistoffen tegen. Helaas weet je van tevoren meestal niet tot welke groep je behoort. Daarom blijft het belangrijk dat je probeert zo’n besmetting te voorkomen. Dat kan vrij eenvoudig, als je maar weet waar je op moet letten.
Hiermee moet je oppassen
Listeria groeit met name op rauwe producten: rauwe melk, rauwmelkse kaas, rauwe groente, rauwe vis en rauw vlees dus. Rauwe melk wordt in Nederland niet veel gedronken, dus dat levert weinig problemen op. Alle harde en halfharde kazen (dus ook rauwmelkse boerenkaas) mag je gerust eten. De meeste buitenlandse kaasjes zijn gemaakt van gepasteuriseerde melk, die leveren ook geen probleem. Alleen als er ‘au lait cru’ op de verpakking staat, kun je ze beter laten liggen.
Rauwe groente kun je wel eten, als je maar zeker weet dat de groente vers is. Rauwe vacuümverpakte vis, zoals gerookte zalm, kan ook listeria bevatten. Koop vis dus liever vers en eet hem snel na aankoop op. Voor rauw vlees geldt: laten staan.
Toxoplasmose krijg je als je in aanraking komt met de toxoplasmose-parasiet. Die leeft in kattenpoep, maar kan ook voorkomen in tuinaarde, in de zandbak, in rauw vlees en op ongewassen groente. Met rauw vlees kun je beter geen risico nemen, hoe lekker rode biefstuk, carpaccio, rosbief, tartaar of filet Americain ook zijn. Maar rauwe ham en (rood) rookvlees mag wel, want die zijn bewerkt en leveren geen risico. Rauwe groente kun je ook gewoon eten, als je maar zorgt dat je alles heel goed wast.
Koffie, maar ook thee en cola, bevatten cafeïne. In grote hoeveelheden kan cafeïne slecht zijn voor je ongeboren kind. Het kan een laag geboortegewicht hebben en heel soms kan veel cafeïne een miskraam veroorzaken. Maar dan moet je echt veel koffie drinken. Maximaal 300 mg cafeïne per dag is het advies. Dat betekent 3 koppen koffie plus 1 kop thee, of 2 koppen koffie plus 3 koppen thee, of 2 koppen koffie en 2 koppen thee plus 1 glas cola. Je mag dus heel wat. Drink je liever nog meer koffie, wissel dan af met een cafeïnevrije variant.
Drop bevat de stof glycyrrhizine die de bloeddruk kan verhogen. Normaal gesproken kan 50 tot 150 gram drop per dag geen kwaad. Heb je aanleg voor een hoge bloeddruk of is je bloeddruk tijdens de zwangerschap gestegen, ga dan op zoek naar een ander tussendoortje. Ook als je vocht vasthoudt, kun je beter iets anders snoepen dan drop.
Dit moet je laten staan
Lever bevat grote hoeveelheden vitamine A. Als je tijdens je zwangerschap meer dan 3000 mcg per dag binnenkrijgt, wordt de kans groter dat je kind een hartafwijking of gespleten gehemelte krijgt. Omdat je nooit precies weet hoeveel vitamine A er in een stukje lever zit, kun je beter geen risico nemen en het niet eten. Per dag 1 boterham met paté of leverworst kan geen kwaad.
Alcohol heeft niet alleen invloed op hoe jij je voelt, maar ook op de ontwikkeling van je kind. Als je alle risico’s wilt uitsluiten, kun je beter helemaal geen alcohol tijdens je zwangerschap drinken.
Sigaretten zijn ronduit slecht voor je gezondheid en voor die van je kind. Als je niet voor jezelf kunt stoppen, doe het dan voor je kind. Baby’s van rokende moeders hebben twee keer zoveel kans om rond de geboorte te sterven. En ben je gestopt, begin dan na de bevalling niet opnieuw; ook passief meeroken is heel schadelijk en kans zelfs wiegendood veroorzaken.
Geen paniek!
Patricia Schutte, voorlichter bij het Voedingscentrum: “Als je één keer een fout kaasje hebt gegeten, of één keer gedachteloos carpaccio hebt besteld, is dat geen reden tot paniek. De kans op een listeria- of toxoplasmosebesmetting is gelukkig vrij klein. Er wordt in Nederland streng gecontroleerd en de kwaliteit van het voedsel is meestal prima. Ook van een enkele keer een glas bier of wijn drinken hoef je niet wakker te liggen. En van één dag veel koffie drinken krijg je echt niet meteen een baby met een laag geboortegewicht.
Maar dat betekent niet dat je alle voedingsvoorschriften naast je neer kunt leggen. Er blijft altijd een kans bestaan dat het misgaat. Die kans is klein, maar je zult maar net degene zijn bij wie er tóch een besmetting optreedt. Daarom blijft het belangrijk dat je bepaalde dingen tijdens je zwangerschap niet eet.
Negen maanden letten op wat je eet valt misschien niet mee, maar je doet het met een heel belangrijke reden: de gezondheid van je kind. De complicaties van een listeria- of toxoplasmosebesmetting zijn namelijk heel ernstig. Je kunt een spontane miskraam krijgen of een kind met aangeboren afwijkingen. Als je het zo bekijkt, is zelfs het kleinste risico eigenlijk nog te groot.”
En dit mag allemaal wél
Gelukkig blijft er als je zwanger bent nog genoeg over om van te genieten. Je mag namelijk elke dag een flinke hoeveelheid lekkers naar binnen werken. Voor een overzicht van wat je dagelijks mag eten, kijk je op http://www.voedingscentrum.nl/.
Eten voor twee is trouwens echt niet nodig. Sterker nog: als je veel meer gaat eten dan gewoonlijk zul je al snel te zwaar worden – en na de bevalling moeten al die kilo’s er weer af…
Minstens zo belangrijk: een goede hygiëne
Bacteriën kunnen zich snel vermeerderen. In een gunstige omgeving – met een temperatuur tussen 15 en 40 graden Celsius en veel vocht – kan één enkele bacterie binnen twaalf uur uitgroeien tot een complete kolonie van een miljard stuks… Bacteriën voelen zich het meest thuis in de keuken, de badkamer en het toilet. De meest ‘vieze’ plaatsen in de keuken zijn de afvoer van de gootsteen, het vaatdoekje, het aanrechtblad, de snijplank en de afwasborstel. Vaak krioelt het op deze plaatsen van de bacteriën. Naast toxoplasmose en listeria komen e.coli, salmonella en campylobacter in veel huishoudens voor en daar kun je flink ziek van worden. Het is daarom belangrijk – en niet alleen als je zwanger bent! – om te zorgen voor een goede hygiëne in de keuken.
* Zorg dat je koelkast niet warmer is dan 6 graden Celsius (4 graden is ideaal) en maak hem minimaal elke twee weken goed schoon.
* Vervang vaatdoekjes, handdoeken en theedoeken zo vaak mogelijk.
* Was je handen voor je gaat koken of eten.
* Maak alles wat met rauw vlees in aanraking is gekomen meteen schoon (dus de snijplank, het mes én je handen).
* Zorg dat je snel verhit (bij het koken) en snel koelt (als je iets wilt bewaren).
(Bron: Ouders van Nu/In Verwachting/Tekst: Mariëlle Seegers)
